door Nicolas Mansfield

Nicolas Mansfield is artistic administrator en hoofd productiebureau bij de Nationale Reisopera. Na afgestudeerd te zijn in o.a. musicologie aan de Universiteit van Sheffield ging hij naar The Royal Northern College of Music in Manchester voor een postgraduate studie in opera.

Sinds 2000 werkt hij als zanger, adviseur, zangcoach en dirigent. Tussen 2001 en 2003 was hij koordirigent bij de Nationale Reisopera. Tegenwoordig is hij al meer dan 5 jaar verantwoordelijk voor de totstandkoming en de kwaliteitsbewaking van operaproducties, en als zodanig artistieke rechterhand van de intendant.

Händel With Care

Als je in Halle bent, de geboorteplaats van Georg Friedrich Händel, kun je er moeilijk omheen bij het Händelhuis langs te gaan.

In de bescheiden grootte die de binnenstad van Halle heeft is het, als je eenmaal op de centrale markt bent, hoe je ’t ook wendt of keert, op loopafstand.

Het standbeeld dat pas in 1859 - dus ruim na zijn dood - midden op de markt te zijner ere is opgericht kijkt zelfs enigszins in de goede richting.

Ook op andere plaatsen in de stad kom je Händel op verwachte en onverwachte momenten tegen.

Toen ik een aantal jaar geleden vanaf Praag naar huis reed, kreeg ik niet het idee dat het kleine stadje zo de moeite waard zou zijn. Dus reed ik destijds door. Met het voornemen er ooit terug te keren om dan wel te kijken wat ik er terug zou vinden van de muzikale held die Händel is.

In Halle

Afgelopen november was ik voor Puccini’s La Bohème in het operahuis van de stad Halle. Het theater is in grootte vergelijkbaar met de oude Twentse Schouwburg en het gebouw verkeert in een geweldige conditie. Blijkbaar heeft iemand goed gezien dat - wil je de heropbouw van de stad na jarenlange verwaarlozing een kans geven - je bij de meest markante bouwwerken moet beginnen. Dat wat je gemeenschappelijk bezit.

Op de markt

De markt was gevuld met stalletjes die een bar winterseizoen van de broodnodige gezelligheid moesten voorzien. Omdat de temperatuur nogal aan de hoge kant was, warm genoeg voor bier, was het op de zaterdagmiddag stevig druk. Vooral voor de glühwein en Thüringer-worst kramen. De kerstmarkten zijn stevig ingeworteld in deze traditioneel ingestelde omgeving.

In het voormalige Oost-Duitse stadje is de moderne tijd weliswaar doorgedrongen, toch is er in de tijd na de wereldoorlog weinig veranderd. Veelal heeft het verval genadeloos toegeslagen. Er staan nogal wat klassieke panden op instorten.

Händel vertegenwoordigt in het plaatsje datgene wat onverwoestbaar is gebleken.

Händel; daar is Halle trots op. Evenals op de kerstgedachte: op de markt werken twee jonge muzikanten zich met trompet en trombone behendig door een klassiek kerstrepertoire. Hun jaszakken kunnen de verdiensten nauwelijks aan. Vrijwel alle voorbijgangers vinden het geweldig.

Meezing-Messiah in Enschede
Inmiddels hebben we in Enschede Händels Messiah op geheel eigen wijze in de armen gesloten. In 2003 startte de traditie van de Meezing-Messiah, naar voorbeeld van de Meezing-Matthäus, zonder zozeer te beseffen dat dit vaste voet aan de grond zou krijgen. Maar voor je het beseft ben je alweer aan de zevende jaargang bezig. De enige hindernis, van enkele jaren geleden, bleek de concurrentie van Boney-M op de aangelegen schaatsbaan.

Inmiddels hoor ik in het beroemde ‘Halleluja – zonder ontheiliging te willen bedrijven - de enorme elasticiteit en veerkracht van de stad terug. In ons geval is het stuk dan ook niet meer troost in de duistere dagen dan wel een uitdrukking van de lokale identiteit. En daar mag je best een beetje zuinig op zijn, vind ik.

Händel op reis

In het Sinterklaasweekend reisde ik naar Londen voor een geënsceneerde versie van The Messiah. Ik besefte eens te meer hoezeer Handel erin is geslaagd een bijdrage te leveren aan de Europese cultuur. Geboren in Duitsland werkte hij een aantal jaren in Italië, waardoor hij ons een fiks aantal opera’s in het Italiaans heeft nagelaten. Maar het hoogtepunt van zijn loopbaan beleefde hij in Engeland. (Hoewel The Messiah in Dublin geschreven werd en daar haar eerste uitvoering beleefde. Ook daar heb ik al eens stil gestaan bij en op de bewuste plek. Hij was niet te beroerd om op reis te gaan, dacht ik toen nog). Koning George de eerste hoefde er geen week over na te denken om Händels naturalisatie-verzoek te honoreren.

Op de route Londen-Halle ligt Enschede verbluffend centraal. Händel werd weliswaar niet in Enschede geboren, toch is zijn Messiah al een beetje van ons geworden.

Het is niet moeilijk de zin van tradities te vergeten, ze te verwaarlozen of zelfs op te heffen. Ook kost het niet zoveel moeite ze uit gewoonte voort te zetten. Een nieuwe traditie in het leven roepen, bewust van een kwetsbaar bestaan is van een andere orde.

Daar is zorg voor nodig.

Daarom ben ik enorm trots dat De Messiah en Enschede elkaar gevonden hebben, en dat meezingers zich wederom voor de zoveelste jaargang zo gretig hebben aangemeld.

De Nationale Reisopera is hiermee behoorlijk in haar sas en ikzelf al niet minder.

Traditie

Vanuit Halle huiswaarts rijdend passeerde ik de afslag Magdeburg, met het silhouet van die plaats aan de horizon.

Zo'n kathedraal lonkt enorm. Vast en zeker zeer de moeite waard, maar voor het moment reed ik toch maar liever door naar Enschede.

Ik kom er nog wel eens aan toe.

Nicolas Mansfield