Het Parool recensie

28 september 2009

door Erik Voermans

Reisopera verricht wonder in Enschede

Voor de nieuwe productie van Wagners Der Ring des Nibelungen gaat de Nationale Reisopera bij wijze van uitzondering eens niet op reis. Men blijft voor Wagner in Enschede, in het Nationaal Muziekkwartier, waar in het Wagnerjaar 2013 een volledige Ring zal worden

gepresenteerd, gedirigeerd door Ed Spanjaard en geregisseerd door de Brit Antony McDonald.

Zaterdag deed de Reisopera in Enschede de openingszet met Das Rheingold, de Vorabend van het vierluik, die buitengewoon nieuwsgierig maakte naar het vervolg. Er geschiedde daar in de nieuwe stadsschouwburg een wonder.

Allereerst was daar het aandeel van het Orkest van het Oosten, dat onder leiding van Sanjaard klonk als een gepokt en gemazeld Wagnerorkest. Spanjaard, die jaren heeft gewerkt in het Wagnermekka Bayreuth, maar nog niet eerder een integrale Ring mocht leiden, kwam in de grote Enschedese bak met een nouveauté: hij stelde het orkest op zoals ze dat ook in Bayreuth doen. Dit had spectaculair gunstige effecten voor de ruimtelijkheid, de diepte en de lichtheid van het klankbeeld.

Licht en sprankelend is ook de enscenering van Antony McDonald. Hij plaatst de zingende Rijndochters op een golf, of een omgeslagen boot. Het Rijngoud, waaruit de almachtige ring zal wordt gesmeed, bevindt zich in een kinderwagen.

Op het doek dat tussen de scènes wordt neergelaten, zien we een berg als moederschoot - de toeschouwer zit minuten tegen een behaarde vagina aan te kijken.

Wotan, Fricka en de andere goden bevinden zich op een station met langgerekte houten banken en met uitzicht op een alp, waar vlak bij de top uiteindelijk de godenburcht Walhall zal verschijnen. Intertextueel grapje: de voorgevel van Walhall heeft bij McDonald wel iets van het Bayreuther Festspielhaus. Hij projecteert er een reuzenrad en een achtbaan naast - Walhall is Wotans Neverland, decadentie voor de allerrijksten.

Potentieel dodelijk voor elke Rheingold is de truc met Alberichs toverhelm, die de boze Nibelung in de derde scène in een reuzenslang doet veranderen. McDonald lost dat suggestief op, door alleen een enorm oog en een rode tong te laten zien. En met een prettige speelsheid weet hij ook alle andere theatrale hindernissen die Wagner opwerpt, handig te ontwijken.

Verheugend sterk is ook de cast, ondanks liefst negen roldebuten, met de Ricky Gervaiseachtige Loge van Erin Caves, superieur geacteerd, als absolute uitblinker. Prachtig zijn ook Thomas Oliemans als Donner, Nicholas Folwell als Alberich, Anne-Marie Owens als Fricka en Philippe Kahn en Gregory Frank als het reuzenduo Fasolt en Fafner.

Harry Peeters suggereert als sleutelfiguur Wotan zelfs op statische momenten overtuigend de broeierige rusteloosheid die de ondergang van de wereld op gang zal brengen. Maar daarvoor zullen we nog tot de Götterdämmerung in 2012 moeten wachten.