• 
• 

Giacomo Puccini (1858-1924)

La Bohème

Quattro quadri (1896)

‘Wat heb ik te maken met helden en onsterfelijke figuren? In zo’n omgeving begeef ik mij niet graag. Ik ben niet de musicus van de grote zaken, ik word meer geraakt door de kleine dingen…’

Het toneelstuk naar het feuilleton Scènes de la Vie de Bohème van Henri Murger – dat voor het eerst in druk verscheen in 1851 – gaf Puccini de personages met wie hij zich kon identificeren: vrouwenfiguren van twijfelachtige reputatie en brodeloze kunstenaars. Het samengaan van bittere armoede en ziekte enerzijds en grootmoedigheid en levensvreugde anderzijds boden Puccini de mogelijkheid tot het schrijven van een contrastrijke opera over de problematische liefde van de schilder Rodolfo voor de aan tuberculose lijdende en ten dode opgeschreven Mimì.

Het zijn de kleine zielen met hun kleine gevoelens die het onderwerp van La Bohème vormen en Puccini is de grootmeester van het tot klinken brengen van die kleine gevoelens. Zijn melodieën, die soms maar een paar maten lang zijn, volgen soepel alle gemoedstoestanden van de personages. Hun psychologische trefzekerheid is net zo opmerkelijk als hun vermogen ons te raken. Zo blijven we diep ontroerd achter wanneer Mimì uiteindelijk haar weinig spectaculaire dood sterft terwijl ook de muziek, die eerder uitdrukking gaf aan haar liefde in het eerste bedrijf, hier amechtig zijn laatste adem uitblaast.

Het verwijt dat Puccini’s opera sentimenteel zou zijn, is een verwijt dat gemaakt wordt door mensen die zich identificeren met het emotionele wantrouwen en het gaat in dit geval niet op omdat in La Bohème niets fraaier wordt voorgesteld dan het is. Er is nergens sprake van oppervlakkig pathos of heldhaftige liefde. Dat onderscheidt Puccini ook van de andere componisten van het ‘verismo’ zoals Mascagni en Leoncavallo waarmee hij nogal eens wordt vergeleken: zijn compositietechniek en zijn smaak zijn nu eenmaal veel fijnzinniger. Het is dan ook geen toeval dat Leoncavallo’s gelijknamige opera zo goed als verdwenen is, terwijl Puccini’s Bohème tot het ijzeren repertoire behoort.

La Bohème is niet voor niets één van de meest geliefde opera’s aller tijden. De schitterende muziek, de fijnzinnige karakterisering van de personages en het tragische verhaal raken ieders hart en laten zelfs de meest verstokte operahaters ontroerd achter.