Tubantia

15 mei 2010

door Menno van Duuren

‘Wake’: een troostrijk monument

Beveiligers mengden zich donderdagavond onder het operapubliek, bij de wereldpremière van de opera ‘Wake’ in de Enschedese Stadsschouwburg, op de tiende herdenkingsdag van de vuurwerkramp. Wellicht om het publiek te beschermen tegen protesterende nabestaanden, die denken dat hun emoties worden geëxploiteerd? Maar die waren er niet, en ze hadden er - met de kennis van achteraf - ook niets te zoeken.

Componist Klaas de Vries en librettist David Mitchell deden in hun opera niets anders dan wat de betere muziektheatermakers al honderden jaren doen: het geven van een eigen en eigentijdse artistieke verbeelding van universele menselijke gevoelens en ideeën. Leidend tot lering, troost, vermaak, of inzicht. De vorm die De Vries en Mitchell vonden voor hun opdrachtwerk van de gemeente Enschede en de Nationale Reisopera is die van een opera over verlies, verdriet en verwerking. Na een willekeurige ramp of aanslag, in New York, Moskou, Tripoli of Enschede.

Het resultaat is buitengewoon integer, intiem en indringend muziektheater, in vier aktes van totaal zeven kwartier. Eerste akte: requiem voor een geruïneerde stad. Verdriet, bitterheid en leegte. Fel en kleurrijk orkestspel, glansrol voor het operakoor. Tweede akte: scènes uit het dagelijkse leven van 18 personages in 9 appartementen. Rijk geschakeerd orkestpalet, fraaie en goed bezette zangpartijen voor rake types, variërend van huiskamergeleerde tot voetbalsupporter. Visuele hoogstandjes in regiewerk en toneelbeeld. Derde akte: even geen opera meer. Gesproken tekst, begeleid door elektronische muziek van René Uijlenhoet. Negen acteurs vertellen over negen dierbaren, omgekomen bij een niet nader genoemde ramp. Vierde akte: aangrijpend mysteriespel. Fijnzinnig muzikaal weefwerk tussen solisten, koor en orkest. Overledenen en nabestaanden spreken elkaar voor het laatst in denkbeeldige dialogen, halen herinneringen op, nemen afscheid. Het koor neuriet een wiegelied. Slot. Stilte.

‘Ik wilde iets niet-sentimenteels maken’, zei Klaas de Vries vooraf. Dat is hem gelukt. ‘Wake’ is allesbehalve sentimenteel. Het is een troostrijk monument.