Tw. Courant Tubantia

18 maart 2010

door Herman Haverkate

Mijn droom is ook die andere kant te tonen

De Thaise dirigent Trisdee na Patalung is 23, ongeveer zo oud als de componist van de opera die bij de Nationale Reisopera in première gaat: La Cenerentola.

Trisdee na Patalung hangt over de rand van de orkestbak en is boos. De opstelling van de stoelen beneden bevalt de dirigent van de opera La Cenerentola niet. De blazers zitten onnodig ver weg, en de vloer ligt te diep. „Waardeloos, zo kan ik niet werken”, zegt hij even later. „Ik ben een perfectionist. Alles moet kloppen. Ook de inrichting van de orkestbak hoort daar bij. Ik wil niet dat de musici te ver weg zitten. Rossini schreef deze opera La Cenerentola voor een relatief klein orkest en voor kleine zalen. Diezelfde intimiteit moet je ook in deze zaal creëren.”

De Thai is, in eigen land, een fenomeen. Bij de Nationale Reisopera in Enschede inmiddels ook, zo blijkt. Een paar weken terug verbijsterde de dirigent de medewerkers van de opera door tussen de repetities op de piano de complete Goldberg Variaties van Bach te spelen. Nu, in de kantine van het Muziekkwartier, haalt hij er zijn schouders over op. „Ik ben toch ook pianist? Ik heb het vijf jaar geleden gespeeld. Ik blijf het herhalen, als vingergymnastiek.” Zijn carrière laat zich vertellen als een sprookje. Assepoester, maar dan in de muziek. Enig kind, zoon van verre van muzikale ouders, beiden werkzaam bij Thailand Airlines. Tot zijn dertiende hield hij zich met totaal andere dingen bezig, daarna ging het snel. De piano die in het huis van zijn tante in Bangkok stond, bleek het begin. Na een maand speelde hij al de Mondschein Sonate van Beethoven, op z’n vijftiende werd hij vaste repetitor bij de net opgerichte Opera van Bangkok. „De directeur hoorde me spelen, en vroeg of ik zangers wilde begeleiden. Er ging een wereld voor me open. Opera is de mooiste kunstvorm die er is. Waarom? Omdat alles daarin samenkomt. Er is volstrekte eenheid tussen wat je hoort en wat je ziet. Als ik een symfonie dirigeer, mis ik de zangers en de bühne.” Vanaf zijn achttiende begon hij met regelmaat te dirigeren. In Bangkok aanvankelijk, later ook in Europa.

Hans Nieuwenhuis, de directeur van de Operastudio Nederland, haalde hem naar Amsterdam. Twee jaar geleden debuteerde hij als dirigent op het vermaarde Rossini Festival in het Italiaanse Pesaro. Guus Mostart, intendant van de Nationale Reisopera, zat toevallig in de zaal. „Ik had nog nooit iets van Rossini gedaan. Wel heel veel Mozart: dat komt er toch aardig in de buurt. Ik heb de indruk dat hij nog steeds wordt onderschat. Hij is en blijft voor veel mensen toch de componist van steeds weer dezelfde riedeltjes en muzikale grappen. De componist ook die schaamteloos met componeren stopt als hij zijn schaapjes op het droge heeft. Terwijl er in zijn opera’s juist zoveel diepzinnigheid verborgen zit. Ik zeg altijd: Rossini dient je zoveel champagne toe dat je die andere kant helemaal niet meer ziet. Mijn grote droom bij deze uitvoering is om ook die andere kant aan het publiek te tonen. Niet alleen de champagne, maar ook de tranen.” Hij is, zegt hij met een glimlach, ongeveer even oud als Rossini toen die La Cenerentola schreef. Eigenlijk moet ik daar steeds aan denken. Misschien is dat ook wel de reden dat ze me voor dit stuk hebben gevraagd. La Cenerentola is een oud sprookje. Het verhaal van

Assepoester, Cinderella, maar dan vertaald naar het Italië van die tijd. Voor de goede verstaander is er ook veel meer aan de hand dan het simpele sprookje.

Als er iets in deze opera sprookjesachtig is, dan is het de muziek.” In april, als de laatste voorstelling is gespeeld, keert hij terug naar Thailand. Trisdee woont afwisselend in Bangkok en Amsterdam, maar zijn hart ligt nog altijd in zijn geboorteland. „Ik heb er nog een taak te vervullen: de opbouw van een operatraditie. Die is er nu nog niet.” Thailand is toe aan westerse muziek, denkt hij. Zijn compositie voor de begrafenis van de schoonzus van de koning, live uitgezonden op televisie, vond brede erkenning. „Terwijl dat een door en door Europees stuk is. Thaise muziek is voor mij net zo exotisch als voor jullie. Ik gebruik het, meer niet. Mijn hart ligt in Europa, bij de opera.