Telegraaf

26-1-2010

door Thiemo Wind

Reisopera overtuigt muzikaal met Verdi

De Nederlandse Opera situeerde Un ballo in maschera op de kantoorvloer en ook Opera Zuid koos voor modern design. Nu is Verdi's creatie uit 1859 te zien bij de Nationale Reisopera, waar het publiek de hele avond uitzicht heeft op een plantenkas in een botanische tuin. Het is niet eens zo gek bedacht. Met wat fantasie kan de afgebakende ruimte zowel binnen- als buitenlocaties suggereren, waardoor de scènes soepel op elkaar aansluiten. Voor de regisseur Monique Wagemakers is dit eenheidsdecor ook een psychologische ruimte.

Tijdens het voorspel staan de zangers bijeengepakt in een vierkant. Dan verspreiden zij zich. Dans preludeert al op het gemaskerde bal aan het slot, waar graaf Riccardo uit wraak vermoord wordt door zijn beste vriend Renato, voor wiens echtgenote Amelia hij liefde koestert.

Iedereen gaat in het wit, als muizen in een kooi. Ter contrast is de grond bedekt met zwarte humus. Kleur krijgt de voorstelling alleen van feest-verlichting ter opluistering van het bal. Wanneer Riccardo ook nog een gouden kroontje van karton opgezet krijgt, waant de toeschouwer zich bij een enscenering van Willy Decker, die deze kunst van het reduceren tot handelsmerk heeft verheven.

Hoe reageren mensen in een groep? Wie wordt de leider? Hoe werkt verzet? Zulke processen lijkt Wagemakers te willen onderzoeken. Of een opera van Verdi zich hiertoe leent, is de vraag die het meeste knelt. In de tweede akte mag de menselijke passie oplaaien en krijgt de tragedie een gezicht, maar uiteindelijk nemen surrealistische toestanden toch weer de overhand.

Rugnummers

Tijdens het bal valt geen masker te bekennen. Het enige wat al deze vermeende Riccardo's van elkaar onderscheidt, zijn hun rugnummers. Die ene Riccardo sterft niet aan zijn verwondingen maar staat vrolijk weer op, en uiteindelijk keert iedereen -geheel volgens de verwachtingen - terug naar de aanvangspositie. Het verhaal kan opnieuw beginnen.

Het is zonder twijfel intelligent bedacht, maar door alle vervreemding ook onaandoenlijk en te geforceerd om bevredigend te kunnen werken. Wie voor de muziek komt, is hier niettemin aan het goede adres. In de orkestbak toont Holland Symfonia karakter onder leiding van Antony Hermus. Zij produceren een stevige Verdi die qua expressie zeker nog kan winnen aan Italiaans raffinement, maar Hermus heeft gevoel voor puls en diepte- werking, terwijl hij zich dienstbaar toont aan de zangers.

Peter Auty zingt een prachtige Riccardo, vol getimbreerd, met een lenig legato en zonder de hinderlijke maniertjes die zo vaak aan het tenorenvak kleven. De sopraan Kelly God is een hartstochtelijke en ontroerende Amelia, Roland Wood een kloeke Renato. Ook de overige rollen zijn overwegend goed bezet. Het koor levert voortreffelijke prestaties. De regie mag dan niet volledig geslaagd zijn, muzikaal verdient deze productie alle aandacht.