Stentor Deventer Dagblad

6 april 2009

door Margaretha Coornstra

Eigentijdse Fidelio komt niet uit boven ‘verdienstelijk’

Metershoge staalgrijze wanden, een groep gevangenen. Rug zaal, hoofd gebogen, merendeels naakt. Rechts op het toneel een berg kleren, links een hoop schoenen. De groep wordt bijeengedreven, een onzichtbare ruimte in. Ai, waar doet ons dat aan denken? ‘Visionair’ noemt de vooraankondiging deze opera. En dat zullen we weten ook.

Kijk eens naar de foute gevangenisdirecteur Pizarro, met zijn lange leren jas en SS-laarzen, naar de blauwe overalls van de bewakers. Decor en kostumering schreeuwen het van de daken: ‘Snappen jullie, mensen? Dit is van alle tijden en plaatsen: machtswellust, ontmenselijking, foltering! Beethoven en zijn librettisten hebben het Dritte Reich, de Goelag Archipel en Guantánamo Bay al aan zien komen!’ In eerste instantie ben je onder de indruk. Maar het goedbedoeld anachronisme gaat weldra wringen: Beethovens klassieke muziek wil maar niet versmelten met de eigentijdse aankleding. Misschien hadden briljante acteurs het contrast kunnen uitbuiten, maar helaas: dit spel ontstijgt nergens de kwalificatie ‘verdienstelijk’. Wel wordt er verschrikkelijk hard gewerkt op dat podium.

Lisa Livingston laat als Leonore/Fidelio horen dat operazang waarlijk topsport is. Ook haar toneelgeliefde Florestan (PeterWedd)

zingt fantastisch en zet daarbij geloofwaardig een gedesoriënteerde gevangene neer. Opzichter Rocco (James Creswell) steelt ieders hart met zijn sonore klank en innemende presentatie. Achter dit alles is het decor van John Otto, hoe vernuftig ook en beklemmend van sfeer, vooral hypereenvoudig. Tegelijk is het libretto toegesneden op een andere tijdgeest, met een ander tempo dan onze zapcultuur. En die combinatie maakt het totaalplaatje wel érg statisch. Voeg daarbij de boventiteling in gedateerd Nederlands, en het conflict is compleet. Maar gelukkig: dit lost zich tenslotte op in de typisch Beethoveniaanse apotheose, wanneer het toneel in een soort antieke tempel verandert en inspecteur Fernando als deus ex machina de gevangenen vrijspreekt.