Volkskrant

door Frits van der Waa

Tophits en krachtige koren

Drie opera's voor de prijs van een in overtuigende eigen productie van de Reisopera.

Jacques Offenbach was er niet bij toen in februari 1881 zijn 'opera-fantastique' Les contes d'Hoffmann in première ging, want de arme man lag toen al vier maanden onder de groene zoden. Betreurenswaardig, want Offenbach, nog steeds vooral bekend door zijn lustige operettemuziek en ondeugende cancans, schiep met zijn zwanenzang tevens zijn meesterwerk.

Het publiek van Nationale Reisopera kan zich daar de komende maand van verzekeren, en geen bezoeker hoeft zich bekocht te voelen, want om te beginnen krijg je hier drie opera's voor de prijs van een, en daarbij is deze eigen productie van de Reisopera op alle punten overtuigend.

Hoofdpersoon van de opera is de schrijver Ernst Theodor Amadeus Hoffmann, die echt bestaan heeft, maar later tot hoofdpersoon van zijn eigen verhalen is gebombardeerd door de toneelschrijver Jules Barbier, tevens Offenbachs librettist.

In de smeuïg gevooisde Canadese tenor Gordon Gietz heeft de Reisopera een sterke vertolker van die veeleisende rol gevonden. Hoffmann loopt drie blauwtjes: eerst in een opera-comique bij de mooie Olympia, die een pop blij Ict te zijn; dan in een serieus operaatje bij de aanbiddelijke Antonia, die zichzelf dood zingt; en ten slotte in een grote Grand Guignol-scène bij de verleidelijke Giulietta, die hem zijn spiegelbeeld afhandig maakt. Deze schoonheden worden vertolkt door de Zuid-Afrikaanse sopraan Sally Silver, die de belangrijkste aspecten van deze karakters - mechaniek, dramatiek en erotiek - haarscherp weet te scheiden en te accentueren. Te midden van de vele bij- en dubbelrollen maakt de Amerikaanse bariton Franco Pomponi de verschillende kwade geniën even veelzijdig als vilein, terwijl mezzosopraan Judith Gennrich in de rol van Hoffmanns metgezel Nicklausse vocaal tegengif levert.

Les contes is ook in muzikaal opzicht een ware uitstalkast, waar grootse ensembles, krachtige koren en soepele recitatieven afgewisseld worden door vliegwieltjes-muziek met ratelend herhaalde drieklankfiguren, en tophits als de overbekende barcarolle waarmee het vierde bedrijf opent, om dan in de trant van Once upon a time in the west op navrante wijze hergebruikt te worden als duelmuziek. Het Orkest van het Oosten geeft dat alles onder aanvoering van William Lacey kleur, zij het dat Offenbachs Duitse origine wat meer nadruk krijgt dan zijn Franse esprit.

Laurence Dale, die na een carrière als zanger een nieuwe roeping vond als regisseur, heeft niet al te driftig naar nieuwe betekenislagen gezocht en brengt Hoffmann op een naturalistisch presenteerblaadje - met een fantastisch doorkijkje naar een operatoneel in het centrale bedrijf. Alleen het verhalende raamvertellinkje waarin de drie vertellingen zijn vervat, krijgt een wat gestileerder vormgeving.

Het decorontwerp van Yannis Thavoris voorziet in grootschalige architectuur met perspectivische illusies, maar ook in een geestig doorkijkje naar de opslagplaats van de poppendokter. Kostuum-ontwerper Fabio Toblini heeft zich driemaal met succes uitgeleefd op de taille van Sally Silver en de kleurstelling van de drie verschillende bedrijven, waarbij de voorstelling evolueert van het felste rood en groen naar sober zwart-wit - zodat de tintenrijkdom van Offenbachs laatste noten nog meer naar voren komt.