Gilbert & Sullivan

The Mikado

An entirely new and original Japanese opera in two acts (1885)
tekst van William Schwenck Gilbert (1836-1911)
muziek van Arthur Seymour Sullivan (1842-1900)

De ontstaansgeschiedenis van de bekendste, meest geliefde en door en door Britse operette van het duo William Schwenck Gilbert en Arthur Seymour Sullivan is bijzonder en vermakelijk. De relatie tussen de tekstschrijver en de componist, die samen al acht operettes hadden gemaakt voor het Savoytheater van Richard D’Oyle Carte, was na het matige succes van Princess Ida ernstig bekoeld. Sullivan wilde zijn talent benutten om een serieuze opera te schrijven en gaf te kennen geen behoefte meer te hebben aan de verhalen over elfjes of tovenaars van Gilbert. Hij weigerde nog langer diens ‘topsy-turvy’ libretti van muziek te voorzien. Op een ochtend in maart 1884 ijsbeerde de ongelukkige Gilbert nerveus heen en weer in zijn werkkamer, op zoek naar inspiratie voor een nieuw werk dat niet door Sullivan zou worden afgewezen. Plotseling viel een Japans zwaard, dat daar al jarenlang had gehangen, van de muur. Bij zijn ontbijt, een uur daarvoor, had Gilbert in de Times gelezen dat er een spectaculaire Japanse tentoonstelling zou plaatsvinden in London. Plotseling wist de schrijver in welke exotische omgeving hij zijn nieuwe satire op de Britse bureaucratie het beste kon plaatsen. Hij nodigde Sullivan uit om samen met hem een bezoek te brengen aan de tentoonstelling en korte tijd later werd The Mikado geboren.

Centraal in de operette staat Nanki-Po, de zoon van de Mikado van Japan die vermomd als zwervende zanger door het land trekt op zoek naar het meisje Yum-Yum dat echter verloofd is met haar voogd Ko-Ko, de ‘edelachtbare heer opperbeul’ van het land. In het absurde verhaal dat zich vervolgens ontspint, maken we kennis met personages als Pitti-Sing, Peep-Bo, Katisha en Pooh-Bah, de ‘Lord High Everything Else’, de personificatie bij uitstek van corruptie en nepotisme. Titipu is natuurlijk Engeland in een exotisch gewaad en ondanks een enkel oriëntaals nootje hier en daar, ademt de muziek overduidelijk de sfeer van het Victoriaanse Engeland.

Gilbert schreef een bruisende komedie, vol grappige voorvallen en aanstekelijke liedteksten die door componist Arthur Sullivan werden voorzien van niet minder aanstekelijke muziek. Het werk werd een absolute hit en de operette veroverde binnen korte tijd de hele wereld.