22 november 2008

Waterval van citaten in Hôtel de Pékin

NRC

22 november 2008

door Kasper Jansen

Het Nationaal Muziekkwartier in Enschede werd gisteravond geopend met de wereldpremière van de opera Hôtel de Pékin van componist Willem Jeths en librettist Friso Haverkamp, een opdrachtwerk van de

Nationale Reisopera. Vanzelfsprekend was koningin Beatrix aanwezig

bij deze opstapeling van al wat in Enschede 'Nationaal' is.

De koningin zag in Hôtel de Pékin echter een bij uitstek

internationale opera over de ondergang van het 2000 jaar oude Chinese

keizerrijk, een eeuw geleden. Het was de uitkomst van een langdurig

wereldomspannend tweegevecht tussen de opmerkelijkste 'royals' van

toen: de Chinese keizerin Cixi en de Engelse koningin Victoria.

Na de succesvolle voorstelling van Hôtel de Pékin kan worden

geconstateerd dat intendant Guus Mostart van de Nationale Reisopera

dit jaar een 'Enschedese operaschool' heeft gesticht. Net als Snow

White, de 'tragische operette' van Micha Hamel die in januari in

Enschede in première ging, biedt Hôtel de Pékin een postmoderne

waterval van muzikale citaten en associaties die alles met alles

verbinden.

Hôtel de Pékin is, ook in de enscenering van Amir Hosseinpour, een

virtuoze en onderhoudende collage van verwijzingen naar de

operageschiedenis, met vrolijke doorkijkjes naar musical en revue.

De muzikale en vocale uitvoering o.l.v. dirigent Ed Spanjaard is

voortreffelijk met een indrukwekkende hoofdrol van Marie Angel als

keizerin Cixi.

In de eerste scène - gebracht als een regie van de super-estheet

Robert Wilson - sluit Hôtel de Pékin aan bij de 'Chinese' opera

Turandot van Puccini. De laatste keizerin Cixi spreekt met Qin, de

eerste keizer van het Chinese rijk, al tweeduizend jaar versteend

en bevroren. Qin spreekt vanuit twee bakjes voor het maken van

ijsblokjes, maar dan op reuzenformaat. Om Cixi heen liggen die

ijsblokken waarover liii zong in Turandot: 'Tu die di gel sei cinta'

(Gij die met ijs zijt omgord).

Bijna alles komt langs in Hôtel de Pékin. Wagner met de liefdesdood

uit Tristan und Isolde en zijn boodschap in Der Ring des Nibelungen:

op de puinhopen van het oude kan iets nieuws opbloeien. Maar ook:

It's Wonderful, ifs Marvellous uit de Gershwin-musical Funny Face en

koningin Victoria in een typisch Engelse travestie-act van Robert

Burt, in Union Jack-ondergoed.

Ook zien we Strauss' Salome, die Johannes de Doper wil verleiden,

transformeren in Delila die Samson het haar afknipt. Er zijn ook

Stravinskycitaten: de veilingscene uit The Rake's Progress met Queen

Victoria in het historische Hôtel de Pékin als de veilingmeesteres bij de uitverkoop van het Chinese rijk en - grimmig, ritueel en dodelijk - Le sacre du printemps, uitmondend in een lopende band met lijkzakken.

Tenslotte ligt het Chinese rijk in scherven. Daar is de voorstelling

het sterkst, wanneer vooral Jeths' eigen muziek klinkt: intens, schrijnend, wringend, ontredderd.